Mapa sytuacyjno-wysokościowa - pomiary geodezyjne

Mapa sytuacyjno-wysokościowa to podstawowy dokument geodezyjny niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę. Geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokościowe sporządza uprawniony geodeta. Pomiary tego typu wykonuje się do celów projektowych oraz w celu inwentaryzacji powykonawczej. Wynikiem robót geodezyjnych realizowanych w trakcie pomiarów wysokościowych i sytuacyjnych jest:

• mapa do celów projektowych (mapa sytuacyjno-wysokościowa);

• operat geodezyjny;

• dokumentacja techniczna zrealizowanych prac pomiarowych i obliczeniowych;

• aktualizacja danych w państwowych zasobach geodezyjno-kartograficznych.

Geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokościowe to podstawa do wykonania mapy do celów projektowych, z której korzysta projektant obiektu budowlanego i zagospodarowania działki.

Co to jest mapa sytuacyjno-wysokościowa?

Mapa sytuacyjno-wysokościowa to szczegółowa mapa geodezyjna przedstawiająca zarówno położenie obiektów terenowych (część sytuacyjna), jak i wysokości charakterystycznych punktów terenu (część wysokościowa). Jest to niezbędny dokument do uzyskania pozwolenia na budowę i stanowi podstawę pracy projektanta.

Na mapie sytuacyjno-wysokościowej znajdują się:

• granice działek i ich numery ewidencyjne;

• istniejące budynki i budowle;

• uzbrojenie terenu (sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, elektryczne);

• punkty wysokościowe z rzędnymi terenu;

• drogi, chodniki i inne elementy zagospodarowania.

Na czym polega pomiar sytuacyjno-wysokościowy?

Geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokościowe polegają na określeniu sytuacyjnego położenia obiektów terenowych oraz wysokości punktów wysokościowych charakterystycznych w obowiązującym układzie współrzędnych płaskich i wysokościowych. Pomiary wykonuje się na podstawie geodezyjnej osnowy sytuacyjnej i wysokościowej. Osnowy te stanowią punkt odniesienia w terenie.

Warto wiedzieć, że pomiary sytuacyjne i wysokościowe to pomiary bezpośrednie. Oznacza to, że ich wykonanie wymaga bezpośredniego kontaktu z przedmiotem pomiaru. Metody i techniki realizacji pomiarów sytuacyjno-wysokościowych dobiera kierownik prac geodezyjnych (uprawniony geodeta), który ponosi odpowiedzialność za to, że wybrane przez niego metody pomiarowe zapewnią wymaganą prawem dokładność.

Punkty wysokościowe i osnowa geodezyjna

Punkty wysokościowe to fundamentalne elementy pomiarów geodezyjnych. Stanowią one osnowę wysokościową, czyli sieć punktów o precyzyjnie wyznaczonych wysokościach, względem których wykonuje się wszystkie pomiary wysokościowe na danym terenie.

Wyróżniamy następujące rodzaje punktów wysokościowych:

• repery fundamentalne - najdokładniejsze punkty osnowy krajowej;

• repery podstawowe - punkty osnowy I i II klasy;

• repery szczegółowe - punkty osnowy III klasy wykorzystywane w pomiarach lokalnych;

• punkty pomiarowe - tymczasowe pikiety geodezyjne wyznaczane podczas pomiaru.

Metody realizacji pomiarów sytuacyjnych

Geodezyjne pomiary sytuacyjne realizuje się w celu pozyskania dokładnych danych na temat rozmieszczenia obiektów stanowiących element zagospodarowania na danym terenie lub działce. Pomiar sytuacyjny obejmuje naziemne oraz podziemne obiekty budowlane i instalacje. Geodezyjne pomiary sytuacyjne wykonuje się następującymi metodami:

Metoda biegunowa

Pomiar sytuacyjny polega na wyznaczeniu odległości od znanego punktu osnowy sytuacyjnej do punktu pomiarowego oraz kąta pomiędzy bokiem osnowy a osią celową. Do pomiarów wykorzystuje się urządzenia miernicze, w tym tachimetry, dalmierze oraz taśmy miernicze. Jest to jedna z podstawowych, powszechnie stosowanych metod realizacji pomiarów sytuacyjnych.

Metoda biegunowa polega na określeniu położenia geodezyjnych punktów pomiarowych na podstawie ich współrzędnych biegunowych, czyli na pomiarze kąta poziomego i pomiarze odległości do danych punktów. Aby wykonać pomiar metodą biegunową, geodeta potrzebuje co najmniej dwóch punktów o znanych współrzędnych (osnowy geodezyjnej), gdzie jeden z tych punktów będzie stanowiskiem pomiarowym, a jeden lub dwa punkty będą nawiązaniami. Do pomiaru kątów metodą biegunową wykorzystuje się teodolit, natomiast do pomiaru długości – taśmę mierniczą lub dalmierz optyczny/elektroniczny. Geodeta stosuje metodę biegunową wtedy, gdy konieczne jest precyzyjne określenie położenia punktów w terenie. Na podstawie zebranych pomiarów kątów poziomych i odległości geodeta oblicza położenie punktów pomiarowych.

Metoda domiarów prostokątnych - rzędna i odcięta w geodezji

Znana również jako metoda ortogonalna oraz metoda rzędnych i odciętych. Rzędna i odcięta to podstawowe pojęcia tej metody pomiarowej. Polega ona na wyznaczeniu kąta prostego (orto = prosty) oraz pomiarze odciętych na linii pomiarowej i rzędnych (domiarów) do danej pikiety w terenie.

Co to jest rzędna i odcięta w geodezji?

• Odcięta - odległość mierzona wzdłuż linii pomiarowej od punktu początkowego do podstawy prostopadłej opuszczonej z pikiety;

• Rzędna (domiar) - prostopadła odległość od linii pomiarowej do mierzonej pikiety w terenie.

Do realizacji pomiaru sytuacyjnego metodą domiarów prostokątnych geodecie będą potrzebne:

• dwa punkty o znanych współrzędnych (osnowa państwowa lub pomiarowa),

• trzy tyczki do sygnalizacji punktów i pikiet podlegających pomiarowi,

• ruletka geodezyjna do wyznaczenia domiaru prostokątnego,

• taśma i szpilki do wyznaczenia linii i odciętych,

• węgielnica do wyznaczenia kąta prostego.

Długość odciętej nie powinna przekraczać 400 m na terenach leśnych i rolnych oraz 250 m na terenach zurbanizowanych. Dopuszczalna długość rzędnej wynosi natomiast 25, 50 lub 70 m (w zależności od grupy szczegółów). Metoda ortogonalna jest powszechnie wykorzystywana do tworzenia map i planów działek.

Pikiety geodezyjne - punkt pomiarowy w geodezji

Pikiety w geodezji to punkty pomiarowe wyznaczane w terenie podczas realizacji pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Każda pikieta geodezyjna reprezentuje charakterystyczny punkt szczegółu sytuacyjnego lub punkt na linii terenu, którego położenie i wysokość należy wyznaczyć.

Geodezyjny punkt pomiarowy (pikieta) charakteryzuje się:

• współrzędnymi X i Y w układzie państwowym (2000 lub 1992);

• wysokością H w układzie wysokościowym (Kronsztad86 lub Amsterdam);

• kodem klasyfikującym rodzaj szczegółu (budynek, ogrodzenie, krawężnik itp.);

• numerem pikiety w dzienniku pomiarowym.

Punkt pomiarowy geodezja - prawidłowe wyznaczenie pikiet ma kluczowe znaczenie dla dokładności całej mapy sytuacyjno-wysokościowej. Geodeta wybiera pikiety tak, aby jak najdokładniej odwzorować kształt mierzonych obiektów.

Metoda przedłużeń konturów sytuacyjnych

Tę metodę stosuje się do pomiaru szczegółów o wyraźnych konturach, takich jak budynki czy granice. Metoda przedłużeń konturów sytuacyjnych pozwala ustalić lokalizację szczegółów sytuacyjnych w odniesieniu do osnowy pomiarowej poprzez wyznaczenie na niej punktów przecięcia linii – punkty te mogą być na przykład przedłużeniem ścian budynku. Kąt między bokiem osnowy a przedłużeniem musi wynosić od 45° do 135° i nie może być mniejszy ani większy od tych wartości. Z kolei stosunek długości przedłużenia do długości przecinanego odcinka nie może przekraczać proporcji 2:1. Metodę przedłużeń konturów sytuacyjnych najczęściej stosuje się wraz z metodą domiarów prostokątnych. Ta metoda jest często wykorzystywana wtedy, gdy dostępność dokładnych danych terenowych jest ograniczona.

Metoda wcięć kątowych, liniowych lub kombinowanych

Wcięcie kątowe w przód i wcięcie liniowe w przód (wcięcie długościowe) to metody umożliwiające wyznaczenie współrzędnych pojedynczego szukanego punktu. Metodą wcięć kątowych mierzy się wyłącznie kąty między punktami, a metodą wcięć liniowych odległości między punktami. Istnieje również metoda wcięć kombinowanych (kątowo-liniowych), która pozwala zmierzyć zarówno kąty, jak i odległości pomiędzy punktami pomiarowymi. Do pomiaru tą metodą geodeta wykorzystuje teodolit lub tachimetr, a także tyczki do sygnalizacji punktów. Zarówno metoda wcięć kątowych, jak i metoda wcięć liniowych jest stosowana do zagęszczania osnów poziomych, np. zapór wodnych czy filarów mostowych.

Urządzenia pomiarowe z odbiornikami GPS i GLONASS

GPS (Global Positioning System) i GLONASS (Global Navigation Satellite System) to techniki używane w geodezji do określenia położenia punktów z dużą dokładnością. Są to globalne systemy nawigacji satelitarnej złożone z krążących wokół Ziemi satelitów, które emitują sygnały radiowe odbierane na powierzchni ziemi przez odbiorniki GPS i GLONASS. Pomiary sytuacyjne urządzeniami z odbiornikami GPS i GLONASS polegają na odbieraniu sygnałów z co najmniej czterech satelitów równocześnie i uzyskiwaniu danych w trójwymiarowym układzie współrzędnych, takich jak szerokość, długość i wysokość. Dzięki swojej precyzji ta metoda pozwala uzyskać dokładne położenie punktów.

W większości przypadków pomiary sytuacyjne realizuje się w zespołach dwuosobowych lub większych.

Metody realizacji pomiarów wysokościowych

Geodezyjne pomiary wysokościowe służą do wyznaczenia wysokości punktów wysokościowych i mogą być wykonywane kilkoma metodami. Jako częściej wykorzystywane techniki realizacji pomiarów wysokościowych można wskazać:

Metoda niwelacji

To geodezyjna metoda wyznaczania różnicy wysokości stosowana do realizacji pomiarów wysokościowych. Do realizacji pomiaru trzeba zaangażować przynajmniej dwuosobowy zespół; jedna osoba obsługuje tachimetr (urządzenie pomiarowe), a druga ustawia charakterystyczną niwelacyjną łatę geodezyjną w wybranych miejscach. Pomiary wysokościowe mogą być wykonywane różnymi rodzajami niwelacji, takimi jak:

• niwelacja hydrostatyczna – najdokładniejsza metoda, która wykorzystuje zasadę naczyń połączonych,

• niwelacja geometryczna – wymaga zastosowania niwelatorów i polega na pomiarze długości odcinków pionowo ustawionych łat geodezyjnych,

• niwelacja trygonometryczna – wymaga zastosowania tachimetrów i wykorzystuje własności geometryczne trójkąta prostokątnego w celu uzyskania nieznanej wartości różnicy wysokości,

• niwelacja barometryczna – najmniej dokładna metoda, która opiera się na regule zmiany wartości ciśnienia atmosferycznego w odniesieniu do wysokości n.p.m.,

• niwelacja fotogrametryczna – wysokość można odczytać na modelu przestrzennym, który powstaje podczas obserwacji pary zdjęć.

Pomiar urządzeniami pomiarowymi GPS i GLONASS

Tę metodę można wykorzystywać nie tylko w realizacji pomiarów sytuacyjnych, lecz również podczas wykonywania pomiarów wysokościowych. Globalne systemy nawigacji satelitarnej GPS i GLONASS są wykorzystywane w celu precyzyjnego określania położenia punktów. Podczas pomiaru można uzyskać dane w trójwymiarowym układzie współrzędnych – szerokość, długość i wysokość. Do pomiarów geodezyjnych zazwyczaj stosuje się powierzchnię odniesienia geodezyjnego, taką jak elipsoida geodezyjna (abstrakcyjny model kształtu Ziemi). Dokładność pomiarów pionowych jest zwykle niższa niż poziomych. W celu poprawy pomiarów wysokościowych można zastosować dodatkowe metody, takie jak Precyzyjne Pozycjonowanie GPS czy różnicowy GPS (DGPS).

W trakcie pomiarów wysokościowych wyznacza się wysokość charakterystycznych punktów wysokościowych terenowych, w tym naturalnych i sztucznych form ukształtowania terenu.

Cennik pomiarów sytuacyjno-wysokościowych 2026

Sprawdź aktualne ceny mapy sytuacyjno-wysokościowej i innych usług geodezyjnych:

Szczegółowy cennik usług geodezyjnych znajdziesz na osobnej stronie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Zamów mapę sytuacyjno-wysokościową w Poznaniu

Wykonuję profesjonalne pomiary sytuacyjno-wysokościowe na terenie Poznania i okolic. Jako uprawniony geodeta gwarantuję najwyższą jakość mapy sytuacyjno-wysokościowej i terminową realizację zlecenia.

Skontaktuj się:

• Telefon: 607 606 787 lub 606 271 875

• E-mail: naskrentgeodeta@wp.pl

• Adres: ul. Wojska Polskiego 23, 62-035 Kórnik

Zobacz również: Mapy do celów projektowych | Pełna oferta usług geodezyjnych | Cennik geodety 2026